13.Haftalık Hamilelikte Neler Oluyor?

Gebeliğin mucizevi yolculuğunda, anne adayları için hem fiziksel hem de duygusal açıdan önemli bir dönüm noktasına gelmiş bulunuyorsunuz. 13. hafta hamilelik, zorlu ve genellikle yorucu geçen ilk üç aylık dönemin (ilk trimester) son haftası olarak kabul edilir. Bu evreyle birlikte vücudunuz gebelik sürecine çok daha iyi adapte olmaya başlar ve ilk aylarda yaşanan şikayetlerin büyük bir kısmı yerini daha enerjik ve huzurlu bir döneme bırakır. İçerideki mucizeniz, yani bebeğiniz ise sadece birkaç ay içinde tek bir hücreden çıkarak tüm organ taslaklarını oluşturmuş ve artık hızla büyümeye odaklandığı ikinci faza geçmiştir.

Bu haftada bebeğinizin ağırlığı yaklaşık olarak 25 gr civarındadır. Boyunun ise (baş-popo mesafesi) ortalama 8 cm dolaylarında olduğunu söyleyebiliriz. Bebekler uyanık olduklarında anne karnında bir hayli aktiftirler. Kas ve sinir sistemleri hızla geliştiği için esnerler, dönerler, tekme atabilirler ve küçük parmaklarını oynatabilirler. Bebeğin bu narin hareketleri anne adayı tarafından henüz dışarıdan hissedilmiyor olsa da, aslında uyanık oldukları saatleri oldukça aktif geçirdiklerini ve sürekli motor becerilerini geliştirdiklerini söyleyebiliriz. Bu yazımızda, bu özel dönemde bedeninizde neler yaşandığını, bebeğinizin gelişimini ve merak ettiğiniz diğer tüm detayları bilimsel veriler ışığında ele alacağız.

Bedeninizde Adım Adım Neler Oluyor?

13. hafta hamilelik dönemine girdiğinizde, hormon fırtınalarının yavaş yavaş dinmeye başladığını ve bedeninizin bu yeni duruma mükemmel bir şekilde uyum sağladığını hissedebilirsiniz. Bu süreçte hem anatomik hem de fizyolojik çeşitli değişimler yaşanmaya devam eder.

Rahmin Büyümesi ve Karın Şekli

Gebeliğin bu haftasında anne adayının karnı artık büyümeye de başlar ve daha belirgin bir görünüm kazanır. Elbette rahimde de büyüme aralıksız devam eder ve rahim yavaş yavaş leğen kemiğinin (pelvis) içerisini tamamen doldurarak yukarı, karın boşluğuna doğru çıkmaya başlar. Sonraki gebelik haftalarında da rahimde büyüme devam edeceğinden karın bölgesindeki büyüme daha çok öne doğru olacaktır. Karındaki büyümenin her anne adayında aynı olmadığını, kişinin boyuna, iç karnının genişliğine ve genetik yapısına göre değişebileceğini belirtmeliyiz. Bazı anne adaylarında karın daha küçük görünümde olabilir ve bu durum tamamen vücut anatomisi ile ilgili olduğundan gayet normaldir.

Göğüslerdeki Değişimler ve Süt Kanalları

Anne adayları bu dönemde karında ve kasıklarda bulunan kaslarda, rahmi tutan bağların gerilmesine bağlı olarak bir gerilme veya hafif ağrılar hissedebilirler. Bunun yanında göğüslerde bulunan damarlar artan kan hacmiyle daha belirgin olabilir ve göğüslerin dolgunlaştığını anne adayları da net bir şekilde fark edebilirler. Her ne kadar doğuma hala haftalarca zaman olsa da göğüsler ve süt kanalları kendini emzirme eylemi için hücresel düzeyde hazırlamaya başlamıştır. Yakın bir zamanda, memede ‘kolostrum’ (ağız sütü) adlı sıvının üretimi başlayacak ve bu sıvı besin değeri inanılmaz derecede yüksek olan, bebeğinizi ilk kez besleyecek olan o mucizevi süttür.

Cilt Çatlakları ve Alınabilecek Önlemler

Anne adaylarının gebeliğin bu büyüme dönemine dair ortak şikayeti cilt çatlaklarıdır. Karın, göğüs ve üst bacaklarda bağ dokusunun aniden gerilmesiyle oluşan çatlak görünümü sık karşılaşılan bir sorundur. Bu sorunu gidermek veya oluşumunu minimize etmek için şu adımlar izlenebilir:

• Doktorunuzun önerdiği nemlendirici, E vitamini içeren doğal içerikli çatlak önleyici krem ve losyon gibi ürünleri sabah-akşam düzenli kullanmak.
• Cildin içeriden esnekliğini (elastikiyetini) korumak için günde en az 2,5 – 3 litre su tüketimine mutlaka dikkat etmek.
• Aşırı ve hızlı kilo alımından kaçınarak, sağlıklı ve dengeli bir beslenme programı yürütmek.
• Banyo sonrası cilt henüz nemliyken badem yağı, Hindistan cevizi yağı gibi doğal yağlarla cilde hafif masajlar yapmak.

Ayrıca, büyüyen rahmin mesaneye baskı yapması nedeniyle sık idrara çıkma isteği 13. hafta hamilelik döneminde devam edebilir. Bu durum fizyolojik olarak gayet normaldir ancak idrar yaparken yanma, sızı veya ağrı olması halinde doktorunuza bilgi vermeniz de idrar yolu enfeksiyonu açısından büyük önem taşır. Östrojen hormonunun artmasına bağlı olarak vajinal akıntıda bir artış olduğunu da görebilirsiniz. Kokusuz ve şeffaf olduğu sürece bu artış normaldir ve gebelik boyunca devam edebilir.

13. Hafta Hamilelikte Cinsiyet Belli Olur Mu?

Anne ve baba adaylarının en sabırsızlıkla beklediği anlardan biri de bebeklerinin cinsiyetini öğrenmektir. 13. hafta hamilelik sürecinde hücresel bazda inanılmaz gelişmeler yaşanır; eğer anne karnındaki bebek erkekse testisleri, kız ise yumurtalıkları şekillenmeye ve gelişmeye başlar. Hatta mucizevi bir şekilde, kız bebeklerin şimdiden gelecekteki üreme yetenekleri için 2 milyon yumurtası da vücudunda mevcuttur.

Bebeklerin cinsel organları (genital tüberkül) aslında gebeliğin 8. haftasından itibaren oluşmaya başlar. Fakat dış cinsel organın ultrasonda net bir şekilde fark edilebilmesi için bebeklerin biraz daha büyümesi ve organların anatomik olarak belirginleşmesi gerekiyor. Bu haftada çok tecrübeli uzmanlar tarafından “nub teorisi” (genital bölge açısı) ile bir tahminde bulunulması mümkün olsa da, yanılma payının bir hayli yüksek olacağını kesinlikle unutmamalısınız. Ultrason muayenesi ile cinsiyetin tam bir kesinlikle belirlenmesi için gebeliğin en erken 16. haftasını beklemek tıbben çok daha doğru olacaktır. Kısacası, 13 haftalık gebelikte cinsiyet tayini yüzde yüz kesin olarak yapılamaz. Sabırlı olmak, bebeğin cinsiyetinin belirlenmesi için ultrason muayenesinde bebeğin pozisyonunun da (bacaklarının açık olması) uygun olmasını beklemek büyük önem taşıyor.

Bilginiz olsun –> 12 hafta hamilelik

Bebek Gelişiminde Neler Yaşanıyor?

Bu hafta itibarıyla bebeğiniz kritik organ gelişim evresini başarıyla tamamlamış ve dokuların olgunlaşma evresine adım atmıştır.

• Organların Çalışmaya Başlaması: Bebeklerin karaciğeri safra üretmeye başlar ve pankreası insülin salgılar. Hatta bebeklerin böbrekleri ve idrar yolları da tam kapasite çalıştığı için bebeklerin rahim içinde idrar yapmaya başladığını, bu idrarın amniyotik sıvıya dönüştüğünü belirtmeliyiz.
• Reflekslerin Güçlenmesi: Tüm bunlarla birlikte bebeklerin hayatta kalmaları için gerekli olan emme, yutma ve solunum refleksleri de güçlenme evresindedir. Amniyon sıvısını yutarak sindirim sistemlerini çalıştırırlar.
• Vücut Tüylenmesi: Bu dönemde bebeklerin cildini korumak amacıyla “lanugo” adı verilen son derece ince ve yumuşak tüyler de tüm vücutta belirmeye başlar.
• Ses Telleri ve Dişler: Bebeklerin ses telleri bu haftada gelişimini sürdürürken, damak yapısının altında ileride sürecek olan 20 adet süt dişinin tomurcukları da şekillenmiştir.

13. Hafta Hamilelikte Bebek Neye Benzer?

13. hafta hamilelik sürecinde bebekler dışarıdan bakıldığında ortalama bir limon ya da büyük bir mandalina büyüklüğünde olurlar. Bir yandan da hücresel gelişimleri aralıksız devam eder ve artık gerçekten minyatür, küçük bir insan görünümünü almaya başlamışlardır. Önceki gebelik haftalarında bebeklerin kafası ile vücudu arasında çok büyük bir orantısızlık (kafa çok daha büyük) varken, bu dönemde bebeklerin kafası vücudunun yaklaşık 1/3’ü kadar olur ve gözler, kulaklar olması gereken yüzdeki asıl pozisyonlarına doğru ilerler. Yani bebeklerin vücut oranları bu gebelik haftasından sonra da hızla dengelenmeye devam eder ve kollar, bacaklar uzayarak daha simetrik bir yapıya kavuşur.

13. Hafta Hamilelik ve Bebek Hareketleri Hissedilir mi?

Bebeklerin anne karnındaki hareketliliği bu haftalarda inanılmaz derecede artmıştır. Kolları, bacakları ve yeni oluşan eklemleri sayesinde rahim içinde taklalar atar, gerinir ve zıplarlar. Ancak anne adaylarının bu haftada bebek hareketlerini dışarıdan hissetmesi fizyolojik olarak henüz mümkün değildir. Bebeğiniz yaklaşık 25 gram ağırlığında olduğu için, kas gücü rahim duvarına çarpıp annenin sinir uçlarını uyaracak kadar sert değildir. Anne adaylarının “canlanma” olarak tabir edilen bu oynamaları hissetmesi, genellikle gebeliğin 18. ile 22. haftaları arasında (ilk gebeliklerde daha geç, tecrübeli annelerde daha erken) gerçekleşecektir.

13 Haftalık Bebeğin Kalp Atışı Hissedilir Mi?

Bebeklerin embriyolojik olarak gelişen ve anne karnında ritmik olarak çalışmaya başlayan ilk organları kalpleridir. 13. hafta hamilelik döneminde bebeklerin kalp atış hızları oldukça yüksektir ve dakikada yaklaşık 120 – 160 atım dolaylarında olur (yetişkin bir insanın neredeyse iki katı). Fakat anne adayları bebeklerinin kalp atışlarını karınlarına dokunarak ya da kulak dayayarak kesinlikle duyamazlar. Ayrıca bebeklerin kalp atışlarını çeşitli şekillerde kendi kendilerine hissetmeleri de mümkün olmaz. Karnınızda hissettiğiniz ritmik atışlar genellikle kendi damarlarınızdan (aorttan) geçen nabzınızdır. Bebeğin o hızlı kalp atışları, sadece doktor muayenesinde yapılacak olan ultrason cihazları veya doppler aletleri ile net bir şekilde duyulabilir.

13. Hafta Hamilelikte Mide Bulantısı Normal Mi?

Gebelik haftası ilerledikçe anne adayları da rahatlamak ve ilk gebelik belirtileri olan o zorlayıcı şikayetlerden bir an önce kurtulmak istiyor. Anne adaylarını ilk aylarda en çok zorlayan unsurlardan biri de özellikle sabah saatlerinde yoğun olarak yaşanan mide bulantısı ve istifradır. Bu durum bazen şiddetli boyutlara ulaşıp beslenme konusunda da ciddi zorluk yaşanmasına neden olabiliyor. Mide bulantısı çoğunlukla 6 haftalık hamilelik döneminde artan beta-hCG hormonuyla kendini hissettirmeye başlar ve 12-13 haftalık gebelik döneminde hormonların plato çizmesiyle birlikte de genellikle sona erer veya ciddi oranda hafifler.

Yani 13. hafta hamilelikte çok sayıda anne adayı müjdeli bir şekilde bu can sıkıcı şikayetten kurtulmuş olur. Ancak kimi zaman bazı anne adaylarının vücut yapısına göre mide bulantısının sona ermesi için kısa bir süre daha beklemek gerekebilir. Sindirim sistemi ile alakalı olarak yaşanan şikayetlerin tamamen sona erme dönemi ise genellikle 16 haftalık hamilelik zamanını bulabilmektedir.

İlginizi çekebilir –> 11 hafta hamilelik

Bu Dönemde Yaşanan Sancılar Tehlikeli midir?

Sıklıkla merak edilen hususlardan biri de kasıklarda ve alt karında yaşanan sancı problemidir. Hamilelik boyunca anne adaylarının vücudunda çok sayıda fizyolojik ve biyolojik değişim meydana geliyor. Özellikle vücudun hormon dengesindeki değişimler ve rahmin hızla büyümesi, bedenin bir uyum süreci yaşamasını gerektiriyor. Bu uyum sürecinde rahmi destekleyen yuvarlak bağların (round ligament) gerilmesine bağlı olarak kasıklarda batma tarzında hafif sancılar olabilir. Vücudun tüm bu hacimsel değişime uyum sağlaması sırasında yaşanan bu tip sancılar normaldir. Önemli olan unsur, bu sancının ne oranda şiddetli olduğudur. Şiddetli kanamanın eşlik ettiği, uzun süreli, ritmik veya dayanılmaz derecede çok şiddetli kasık sancısı normal kabul edilemez. Bu durumda mutlaka en kısa zamanda doktorunuza bilgi vermeli ve gerekli incelemelerin yapılmasını acilen sağlamalısınız.

13. Hafta Hamilelik Döneminde Beslenme Nasıl Olmalı?

Bulantılarınızın azalmasıyla birlikte iştahınızın geri döndüğünü hissedebilirsiniz. Tam da bu büyüme atağı döneminde sağlıklı beslenmek ekstra önem kazanır.

• Bebeğin kas gelişimi ve annenin kan hacmini desteklemek için demir ve protein yönünden zengin olan kırmızı et, yumurta ve baklagiller tüketilmelidir.
• Kemik ve diş gelişimi için her gün kalsiyum zengini olan pastörize süt, yoğurt, kefir veya peynir diyete eklenmelidir.
• Vitamin depolarını doldurmak ve kabızlığı önlemek için taze, iyi yıkanmış mevsim sebze ve meyvelerine ağırlık verilmelidir.
• Bebeğin nörolojik gelişimi için omega-3 kaynağı olan haftada en az bir veya iki kez güvenilir deniz balığı (cıva oranı düşük) veya ceviz tüketilmelidir.

13 Haftada Düşük Olur Mu?

Gebelik kayıpları (düşükler), tıp literatüründe genellikle gebeliklerin ilk trimester (ilk 13 hafta) döneminde en yoğun olarak meydana gelebiliyor. Kromozomal bozukluklar, gebelik kesesinin boş olması (boş gebelik), bebeğin kalp atımının durması gibi hücresel nedenlerle gebelik kaybının meydana gelmesi söz konusu olabilir. Mevcut gebeliklerde yaşanan düşük vakalarının yaklaşık % 80’i hamileliğin ilk 13 haftasında meydana gelir. Bu nedenle bu haftalarda düşük riskinin tamamen bulunmadığını söyleyemeyiz. Ancak müjdeli bir haber vermek gerekirse; 13. haftayı kalp atışları sağlıklı bir şekilde geride bırakan bebeklerde, düşük yapma riski istatistiksel olarak yüzde 1-2 gibi yok denecek kadar az seviyelere inmektedir. Bu evreden sonra gebelik çok daha güvenli bir faza geçiş yapar. 13. hafta hamilelik ile ilgili sorularınızı, deneyimlerinizi ve hislerinizi sayfanın altındaki yorum bölümüne yazarak bizimle paylaşabilirsiniz.

Merak edenler için –> 10 hafta hamilelik