Döllenmiş yumurtanın, rahim içine değilde tüp, yumurta veya karın içerisine yerleşmesi şeklinde tanımlanır. Sıklıkla karşılaşılan durum tüp gebeliğidir. Tüp içerisinde gelişmekte olan gebelik materyeli yeteri kadar genişleme alanı bulamayınca tüpte yırtılmaya ve karın içine kanamaya sebep olur. Bütün gebeliklerin % 2 si dış gebelik şeklindedir ancak bunların büyük çoğunluğu cerrahi bir işleme gerek kalmadan düzelir. Kadın ölümlerinde %10 sebep, dış gebeliğe bağlı meydana gelmiş karın içi kanamadır. Tüpleri bağlanan bir kadında gebelik meydana gelmiş ise % 75 ihtimalle dış gebeliktir. Dış gebelikte önemli bir konu, sonraki gebeliğin akıbetidir. Dış gebelik geçiren kadınların % 60 ı tekrar gebe kalabilir, bunların da 6 tanesinden birinde düşük olurken sadece 2 tanesi canlı doğum yapar. Dolayısı ile dış gebelik hayati önem taşırken, ilerideki gebelikleride etkilemesi açısından önem arz eder.

Dış Gebelik Sebepleri :

1- Tüplerin iltihabı ;

Sık sık iltihabi hastalık geçirmek tüplerde iç yüzey yapısının bozulmasına, döllenmiş yumurtanın rahim içine iletiminin zorlaşmasına  ve tüp içine yerleşmesine yol açar.

2- Spiral kullanımı ;

Özellikle progesteron hormonu içeren spirallerde, tüplerden döllenmiş yumurtanın geçişinin yavaşlamasından dolayı dış gebelik riski yükselebilir. Diğer spirallerde bu özellik yoktur. Ancak spirallerin genel olarak iltihap yapıcı etkisi de bu riski arttırabilir. Spiral varken gebe kalan bir kadında dış gebelik riski yüksektir.

3- Karın içi operasyon geçirmiş olmak ;

Daha evvelden farklı bir problemden dolayı (Apendix, yumurta kisti, rahim operasyonu, sezeryan vb.) ameliyat olan kadınlarda tüp yapısının, ameliyat sonrası yapışıklıklara bağlı bozulmasından ötürü dış gebelik riski artabilir.

4- Tüplerin Etkin Bağlanmaması ;

Tüpleri bağlanan bir kadında tam başarı sağlanmamışsa, tüp yapısının bozulmasına bağlı olarak dış gebelik riski ortaya çıkabilir.

5- Diğer Nedenler ;

-Endometriozis ; Rahim içinde bulunan kısmın rahim dışında, tüplerde, yumurtalarda ve karın içinde olması nedeniyle tüpler etrafında yapışıklıklar ortaya çıkar ve dış gebelik riskini yükseltir.

-Rahim ve tüplerinde doğumsal gelişme bozukluğu olan kadınlarda dış gebelik riski artar.

Belirtiler ;

1-Ağrı ; %95 hastada karın ve kasık ağrısı mevcuttur. Tek taraflı olması daha anlamlıdır.

2-Vaginal Kanama ; Özellikle adet zamanı geçtikten sonra leke veya aşırı kanama şeklinde olur (%60-80).

3-Bayılma ; Karın içerisine kanamaya bağlı olarak tansiyon  düşmesi, soğuk terleme ve bayılma ortaya çıkar.

Dış Gebelikle Karışan Durumlar ;

-Tüplerin ve yumurtaların iltihabında,

-Düşük durumlarında,

-Apendix iltihabında,

-Yumurtalık kistinin patlaması veya kendi etrafında dönmesinde,

-Düzensiz adet kanamalarında,

-Yumurtlama kanamasında,

-Ağrılı adet durumları,

-Gıda zehirlenmesi,

Doktor Muayenesi ;

Genellikle hasta doktora ağrı ve vaginal kanama şikayetiyle gelir. Jinekolojik muayenede yumurta tarafında aşırı hassasiyet ve ağrı vardır. Ultrasonografi incelemesinde, karın içerisinde kanama, yumurta bölgesinde dış gebeliğin yaptığı kitle görülebilir. Ayrıca gebeliğin rahim içinde olup olmadığı, kist varlığı tespit edilebilir. İdrarda ve kanda gebelik testleri ( B-HCG) yapılarak gebelik olup olmadığı, mevcut gebeliğin ne durumda olduğu tespit edilebilir. Nabız ve tansiyon kontrolü yapılarak karın içerisinde kanama olup olmadığı konusunda yorum yapılabilir. Kan sayımı yapılarak kanamaya bağlı kansızlık varlığı tespit edilebilir.

Tam olarak teşhis yapılamamış durumlarda hasta takibe alınır, kanda yapılan B-HCG testi ve seri ultrasonografi kontrolleri duruma netlik kazandırır. Küretaj yapılarak düşük ekarte edilebilir.

Kesin dış gebelik tanısı konulmuş ve kanamaya bağlı genel durumu bozulmuş hasta acil ameliyata alınır.

Tedavi  ;

1- Cerrahi tedavi :

-Laparoskopik Tedavi ; kanamaya sebep olmamış kesin dış gebelik teşhisi konmuş durumlarda karından borularla girilerek yapılan cerrahi tedavi yöntemidir. Değişik cerrahi yaklaşımlar vardır, ancak temel amaç, hasara uğramış tüpleri gebelik materyelinden kurtarmak ve tüpleri tamir etmektir. Tüplerin, yumurtalara yakın bölümünde meydana gelmiş ve büyüklüğü 2 cm i geçmemiş kitle durumlarında, tüp içindeki gebelik materyeli tüp ucundan çıkartılmaya çalışılır ancak mümkün olmaz ise üzerine kesi yapılarak materyel çıkarılır. Tüp aşırı hasar görmüş ise tüpün o bölümü tamamen kesilerek çıkartılır.

-Laparatomi; karın içine kanama olması durumunda karın alt kısmına yatay yapılan 4-5 cm lik kesi ile tüpün hasarlı olan bölümü laparoskopide anlatılan yöntemlerle tedavi edilir.

2- İlaç Tedavisi :

Metotraksat adı verilen ve kanser tedavisinde kullanılan ilacın damardan veya tüp içerisine, dış gebeliğin olduğu bölüme direk verilmesi ile yapılan tedavi yöntemidir. Metotraksat, kanser ve gebelik gibi hücre çoğalmasının hızlı olduğu dokulara etki ederek hücre çoğalmasını durdurur. Karın içine kanama olmadığı ve tüpteki kitlenin büyüklüğünün 3,5 cm altında olduğu durumlarda uygulanabilir. Yan etkileri oldukça fazladır.

Ayrıntılı Bilgi İçin Dr.İsmet YILDIRIM'ı Arayabilirsiniz.